Odzież górska – rodzaje i warstwy
Temat odzieży górskiej trudno jest wyczerpać w jednym artykule. Spróbujemy jednak uporządkować podstawowe informacje na temat nowoczesnej odzieży technicznej.
Mikroklimat
Cienka warstwa ochronnego powietrza otacza człowieka wszędzie. To jego własny mikroklimat. Najlepiej czujemy się w temperaturze ok. 32°C i wilgotności względnej niższej niż 30%. Nawet najmniejsze zmiany tych poziomów powodują dyskomfort cieplny. Na pewno każdy z Was zauważył, że organizm w różnych częściach, różnie odczuwa zmiany temperatur. To, co jest dobre dla dłoni, nie zawsze jest dobre dla ramion, a jeszcze bardziej dla stóp. Jest to oczywiście sprawa indywidualna, ale średnio ramiona i nogi mogą odczuwać temperaturę o 7°C niższą od reszty ciała bez dyskomfortu cieplnego!
Głowa
Mama zawsze powtarzała Ci, żebyś włożył czapkę? Miała rację. Między ciepłym mózgiem a zimnym otoczeniem nie ma za wiele tłuszczu ani tkanki, które mogłyby zatrzymać uciekające ciepło. W niskich temperaturach można stracić więcej ciepła przez nieosłoniętą głowę, niż może go wytworzyć całe ciało! Nawet najcieplejsza kurtka Cię wtedy nie ogrzeje!
Tułów
Tułów to wielki obszar – dosłownie jak kontynent, albo przynajmniej kraj. Można odczuwać zimno i wilgoć w jednym miejscu, ale ciepło i suchość w innym. Ramiona i dolna część pleców są szczególnie wrażliwe na nadmierne wychłodzenie i wymagają dodatkowej ochrony przed zimnem! Ubranie powinno uwzględniać istnienie tych „stref”.
Dłonie
Dłonie nie mają łatwego życia. Bardzo się pocą, są narażone na ekstremalne warunki i muszą wytrzymać mniejszy dopływ krwi w niskich temperaturach. Nic dziwnego, że są aż tak wrażliwe na chłód. Całe ciało czuje się tak, jak ręce. Zadbaj o to, by cały czas było im sucho i ciepło.
Nogi
Nogi to jakieś 30% całego ciała. Dla osób dbających o komfort to zbyt duża powierzchnia, by o niej zapomnieć. A jednak czasem nam się to zdarza. Wkładamy rano parę spodni i nosimy ją przez cały dzień, i na szlaku, gdzie jest zimno, i w schronisku, gdzie jest gorąco. Jeśli zamierzasz przez cały dzień nosić te same spodnie, muszą one radzić sobie z różnymi warunkami.
Stopy
Nie wszyscy pewnie wiedzą, że stopy wydzielają ćwierć szklanki wilgoci na jedną stopę dziennie w stanie spoczynku i około jednej szklanki podczas wysiłku lub w wysokich temperaturach! To z pewnością wystarczający powód, bo o nie szczególnie zadbać!
Nowoczesne systemy odzieży zwykle składają się z trzech podstawowych warstw:
Bielizna
Warstwę bazową – bieliznę – nosi się bezpośrednio na skórze. Jej rola polega na transportowaniu (chłonięciu) wilgoci z dala od ciała, by zapobiegać uczuciu lepkości (wilgoci) i chłodu. Warstwa ta musi być chroniona przed warunkami atmosferycznymi, dlatego do rzadkości należy używanie warstwy bazowej w jesieni i zimie jako jedynej.
Do produkcji bielizny używane są tkaniny o dobrej chłonności. Są to nie wchłaniające wody włókna syntetyczne lub naturalne, które izolują i transportując wilgoć z dala od skóry.
Nie należy mylić chłonności z oddychalnością. Chłonne ubiory przemieszczają wilgoć z dala od ciała, zaś ubiory oddychające pozwalają parze wodnej (wodzie w postaci gazowej)
przedostawać się przez tkaninę. Oba pozwalają na utrzymanie suchości, ale w różny sposób.
Warstwa izolacyjna
Ta warstwa jest oczywiście noszona na bieliźnie. Jej rolą jest zatrzymywanie ciepłego powietrza blisko ciała i zapobiegania utracie ciepła. Warstwa ta – podobnie jak bielizna – powinna być dobrze dopasowana. W przeciwnym razie może dojść do utraty ciepłego powietrza, zwłaszcza przy ruchu. Zwyczajnie dojdzie do wentylacji, na której wcale nam nie zależy. Dobre opcje izolacji to tkaniny syntetyczne i wełniane. Nie powinny nasiąkać wodą, zachowując właściwości izolacyjne w kontakcie z wodą i potem.
Warstwa zewnętrzna
Warstwa zewnętrzna, czyli powłoka ma zabezpieczyć przed wiatrem, wodą i chłodem. Jeśli tego nie zapewni, te żywioły szybko lub powoli przedostaną się przez pozostałe warstwy, aż dotrą do skóry. Powłoka powinna być całkowicie wodoszczelna i wiatroszczelna, oczywiście w połączeniu z dobrą oddychalnością. Takie cechy uniemożliwiają wiatrowi i wodzie z zewnątrz przedostawanie się do skóry, a jednocześnie pot wydostaje się na zewnątrz.