Śpiwory – jak wybierać? jak dbać?
Każdy turysta, który spędza noc poza domem, wie, jak ważny jest dobry śpiwór. Od komfortu termicznego, jaki jest nam w stanie zapewnić, zależy jakość nocnego wypoczynku, a w ekstremalnych warunkach nawet życie. Czego oczekujemy od śpiwora? Żeby był jak najmniejszy i jak najlżejszy – o tym marzymy upychając go do plecaka… Żeby był ciepły i rozkosznie rozgrzewał nasze zmęczone i zmarznięte ciało – tego od niego wymagamy leżąc w namiocie… Ale nie zawsze da się, żeby był wilk syty i owca cała. Jeszcze nie wyprodukowano śpiwora, w którym będzie nam dość ciepło w czasie himalajskiej zimy, a zarazem nie spłyniemy w nim potem w czasie wspinaczkowych wakacji w Calanques… Musimy umieć dokonać wyboru zależnego od naszych potrzeb.
Odpowiednio dobrany śpiwór będzie naszym najlepszym przyjacielem. Pamiętajmy, że istnieje kilka powodów, dla których ciało ludzkie w stanie spoczynku szybko się wychładza. Jest wśród nich parowanie skóry i wypromieniowywanie ciepła, ruch powietrza wokół ciała i kontakt z podłożem. Dlatego ważne jest, aby śpiwór dobrze magazynował w wypełnieniu ciepło wypromieniowane przez człowieka, uniemożliwiał zbyt duży ruch powietrza wewnątrz i jego uciekanie na zewnątrz, dobrze odprowadzał wyparowaną wilgoć, przez właściwy dobór swej „grubości” ograniczał nadmiar parowania czyli pocenia się. Należy też śpiwór kłaść na karimacie albo jakimś modelu materaca, tak aby izolować go od kontaktu z zimnym podłożem.
Zacznijmy jednak od zagadnienia podstawowego – podziału śpiworów w zależności od przeznaczenia, budowy i zakresu temperatur, dla których użytkownik odczuwa komfort.
Zakresy temperatur
Podawane przez producenta przedziały temperatur zawierają najczęściej informacje na temat temperatury maksymalnej, komfortowej i ekstremalnej. O ile aspekt temperatury maksymalnej nie jest taki istotny (zawsze możemy śpiwór rozpiąć), o tyle kwestia minimum i ekstremum prosi o bliższe wyjaśnienie. Przyjąć należy, że temperatura komfortowa to taka, w której organizm musi wytwarzać tylko tyle energii, ile potrzeba do utrzymania funkcji życiowych. W temperaturze ekstremalnej odczuwać może zimno, ale nie stanowi ono zagrożenia dla życia (chroni przed hipotermią).
Podział śpiworów
- - letnie i schroniskowe – mają zapewnić komfort termiczny w przedziale temperatur 5-10oC. Jeśli nie poszukujemy modeli ultra lekkich czy super kompresyjnych, są to zazwyczaj śpiwory dość tanie. Cechuje je prostota konstrukcji, często forma kołdry.
- - na trzy pory roku – są wyborem tych, co szukają śpiwora uniwersalnego. Powinny zapewnić komfort pomiędzy 0 a -10oC. Oczywiście należy też brać pod uwagę indywidualną tolerancję zimna, a także planowane najczęściej warunki noclegowe. Konstrukcja ich jest znacznie bardziej skomplikowana, co owocuje wyższą ceną.
- - zimowe i wyprawowe – muszą zapewnić ciepło w temperaturze -15oC. Stosuje się takie same konstrukcje, jak w przypadku śpiworów 3-sezonowych, ale z większą ilością wypełnienia. W związku z tym są cięższe, większe i droższe.
Włókno syntetyczne czy puch?
Przeznaczenie śpiwora niejednokrotnie determinuje wybór ocieplenia. Jeżeli potrzebujemy modelu bardzo lekkiego, dającego się spakować w mały pakunek i świetnie izolującego, wybierzmy śpiwór puchowy. Jest on co prawda droższy, ale naturalny puch jest w stanie zmagazynować do 50% więcej powietrza niż sztuczny, co wyjaśnia jego znakomite właściwości izolacyjne. Ponadto wchłania on świetnie wilgoć oddawaną w nocy przez ciało i przewodzi ją dalej. Ponieważ zakłada się, że w czasie snu organizm wydala około ćwierć litra pary wodnej, łatwo sobie wyobrazić, o ile bardziej bardziej komfortowy jest wtedy nasz sen. Niestety, nic nie jest doskonałe. Zdolność puchu do absorpcji wilgoci staje się jego wadą, gdy nocujemy w miejscach wilgotnych lub nie mamy możliwości regularnego wietrzenia śpiwora. Wtedy znacznie lepiej sprawdzą się śpiwory syntetyczne. Mokry śpiwór syntetyczny izoluje całkiem przyzwoicie, ponadto wysycha dużo szybciej, ponieważ nie nasiąka wodą więcej niż 5% swojej wagi. Jeszcze jedną zaletą sztucznego puchu jest możliwość stosowania go przez alergików. Niestety, wadą śpiworów z wypełnieniem syntetycznym jest ich większa waga, a także zawężenie przedziału temperatur zapewniających komfort, jak również zmniejszająca się z czasem zdolność do magazynowania powietrza. Wynika ona z tendencji włókien sztucznych do sczepiania się.